Bart Deckers

T-U-B-A-R-T

Werking van de tuba

De tuba is de verzamelnaam van de bassen bij de koperen blaasinstrumenten. Hij heeft drie of vier ventielen, bij symfonische tuba's veelal vijf en bij F tuba's vaak zelfs zes ventielen. Het neerdrukken van de kleppen / ventielen bij een tuba vergroot in feite de lengte van de gebruikte buis, waardoor de toon verlaagd wordt. Het tweede ventiel doet zo de noot een halve toon dalen, de eerste twee halve tonen, de eerste en de tweede samen drie, de tweede en de derde samen vier, de eerste en de derde samen vijf en de drie kleppen samen zes (dit laatste komt zelden voor). Het (eventuele) vierde ventiel doet de toon meteen met een kwart dalen en wordt daarom kwartventiel genoemd.

De naamgeving van tuba-achtige instrumenten is een tamelijk lastige zaak;

  • In verschillende landen zijn verwarrende benamingen in zwang voor dezelfde of soortgelijke instrumenten
  • De boring (cilindrisch/conisch) en daarmee de klank kan aanleiding geven tot een andere naam.
  • het aantal ventielen/kleppen verschilt en kan daarmee aanleiding geven tot een andere naam.
  • de richting van de beker kan omhoog of naar voren staan en kan daarmee aanleiding geven tot een andere naam.
  • stemming (C in symfonieorkest,  in harmonieorkest en fanfare)
  • afhankelijk van de regio wordt hetzelfde instrument soms anders genoemd.

Adolphe Sax heeft in zijn werk geprobeerd om binnen de trompet/tuba familie alle leden een overeenkomstige klankkleur te geven. Dit heeft aan de verwarring bijgedragen door een hele reeks saxhoorns van piccolo tot sub-contrabas naast de bestaande trompetten en bassen erbij te maken.